Masz nagranie, na którym trudno zrozumieć ważną wypowiedź. Zanim przytniesz je do interesujących kilkunastu sekund albo wyślesz przez komunikator, zatrzymaj się przy pliku źródłowym. Specjalista może pracować na kopii, ale nie odtworzy informacji utraconych przy wcześniejszej stratnej konwersji ani historii zmian, której nikt nie zapisał.
Poniższe kroki pomagają przygotować materiał przed zleceniem czyszczenia dźwięku. Nie rozstrzygają, czy nagranie może zostać użyte w konkretnej sprawie. Jeśli ma znaczenie w postępowaniu, sposób jego zabezpieczenia i przekazania uzgodnij z prawnikiem, zanim zaczniesz je przetwarzać.
Ustal, gdzie jest najwcześniejsza dostępna wersja
Plik przesłany e-mailem, pobrany z chmury albo zapisany z komunikatora może być kolejną kopią. Sprawdź, czy nagranie nadal znajduje się w telefonie, dyktafonie, rejestratorze lub aplikacji, która je utworzyła. Zachowaj urządzenie i zapis w tej postaci, w jakiej są teraz. Nie kasuj nagrania z aplikacji po wyeksportowaniu pliku.
Zanotuj to, co wiesz na pewno: kto przekazał plik, z jakiego urządzenia lub programu pochodzi oraz czy ktoś wcześniej go przycinał, odszumiał lub konwertował. Jeśli dostałeś tylko kopię i nie masz dostępu do urządzenia, napisz właśnie to. Nie nazywaj pliku „oryginałem” wyłącznie dlatego, że jest najstarszą wersją, którą masz pod ręką.
Ma to znaczenie także dla późniejszej oceny technicznej. Wytyczne SWGDE dotyczące nagrań audio wskazują, że urządzenie źródłowe i natywny zapis mogą zawierać informacje, których zwykły transfer pliku nie przeniesie. Data widoczna przy skopiowanym pliku też nie musi być datą wykonania nagrania.
Przygotuj kopię do pracy, nie zmieniając źródła
Jeśli możesz wyeksportować nagranie z urządzenia lub aplikacji, wybierz zapis w oryginalnym formacie, bez opcji „ulepszania”, przycinania i ponownej kompresji. Zachowaj nazwę pliku, a kopię umieść w osobnym folderze. Nie zapisuj wyników pracy pod tą samą nazwą w miejscu jedynego dostępnego pliku.
Nie zamieniaj samodzielnie MP3 na WAV tylko po to, by przekazać materiał wykonawcy. Taka konwersja nie przywróci danych utraconych podczas nagrywania, a ponowne kodowanie stratne może wprowadzić kolejne zmiany. SWGDE zaleca pracę na kopii i dokumentowanie konwersji, jeśli są konieczne. Gdy program oferuje tylko eksport w innym formacie, zachowaj także dostępny zapis źródłowy i zanotuj sposób eksportu. Jeśli wykonawca potrzebuje innego formatu do pracy, uzgodnij to z nim osobno.
Jeżeli nagranie jest częścią sprawy, zapytaj prawnika, co i jak przekazać. Nie zakładaj, że wysłanie pliku w komunikatorze lub własnoręcznie przygotowany wycinek będzie właściwą drogą w każdej sytuacji.
Dołącz krótką notatkę zamiast samodzielnie poprawiać plik
Osobie oceniającej dźwięk bardziej pomoże konkretny opis niż plik o nazwie „final_poprawiony_2”. W notatce podaj:
- skąd pochodzi dostępny plik i jak trafił do Ciebie; jeśli znasz wcześniejsze kopie lub obróbkę, wymień je;
- nazwę pliku, jego format oraz nazwę urządzenia lub aplikacji, jeśli są znane;
- datę i okoliczności nagrania, ale wyraźnie oddziel własną wiedzę od daty pokazanej przez system;
- fragment wymagający odsłuchu, na przykład „od 02:14 do 02:32”, i rodzaj przeszkody: szum, brum, cicha mowa czy nakładające się głosy;
- cel zlecenia, na przykład poprawę słyszalności wskazanego fragmentu.
Nie zgaduj brakujących słów w opisie. Jeśli interesuje Cię autentyczność pliku albo tożsamość mówcy, jest to inne pytanie niż poprawa słyszalności. Wyjaśniamy tę różnicę w osobnym artykule.
Zachowaj oddzielnie wynik czyszczenia
Poproś o przekazanie wersji po obróbce jako nowego pliku, z nazwą odróżniającą ją od źródła. Zachowaj obie wersje oraz informację, które fragmenty i jakie problemy były przedmiotem pracy. Wytyczne SWGDE dotyczące poprawy jakości audio zalecają dokumentowanie zastosowanego przetwarzania i porównanie wyniku z materiałem nieprzetworzonym. Czystsze brzmienie nie jest potwierdzeniem, że każde słowo zostało poprawnie rozpoznane.
Przy bardziej formalnym obiegu plików możesz spotkać się z sumą kontrolną (np. SHA-256). To zapis obliczony z zawartości pliku: zgodne sumy pomagają sprawdzić, czy dwie porównywane wersje mają te same dane. Sumę trzeba jednak zapisać dla właściwego pliku we właściwym momencie. Nie powie ona, co działo się z nagraniem przed jej obliczeniem, kto je wykonał ani czy może być dowodem. SWGDE opisuje to ograniczenie przy weryfikacji integralności.
Przy rozmowie o czyszczeniu i restauracji audio w Aktimatter możesz opisać problem i historię dostępnego pliku. Zanim prześlesz nagranie, ustal z wykonawcą zakres pracy i sposób przekazania materiału. Jeśli dotyczy ono postępowania, skoordynuj te ustalenia z prawnikiem. Zachowaj źródło oraz opis pochodzenia pliku niezależnie od wyniku czyszczenia.
